صنعت نساجی ایران زیر فشار ناترازی انرژی و افزایش هزینه‌های تولید

صنعت نساجی و پوشاک ایران در ماه‌های اخیر با چالش‌هایی مانند ناترازی انرژی، افزایش هزینه تولید، مشکلات تأمین مواد اولیه و کاهش سرمایه‌گذاری روبه‌رو شده است. این شرایط می‌تواند بر تولید پارچه، قیمت تمام‌شده پوشاک و وضعیت بازار داخلی تأثیرگذار باشد.

صنعت نساجی و پوشاک ایران این روزها با مجموعه‌ای از چالش‌های هم‌زمان روبه‌روست؛ از محدودیت‌های انرژی و افزایش هزینه تولید گرفته تا مشکلات تأمین مواد اولیه، مسائل ارزی و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان. تازه‌ترین اظهارات مسئولان انجمن صنایع نساجی ایران نشان می‌دهد که ادامه این شرایط می‌تواند بر ظرفیت تولید، قیمت تمام‌شده محصولات و قدرت رقابت تولیدکنندگان ایرانی تأثیرگذار باشد.

ناترازی انرژی؛ چالشی جدی برای واحدهای نساجی
سید شجاع‌الدین امامی‌رئوف، دبیر انجمن صنایع نساجی ایران، در اظهارات منتشرشده در ۲۱ شهریور ۱۴۰۵، ناترازی انرژی را یکی از مشکلات جدی صنعت نساجی طی سال‌های اخیر عنوان کرده است.
به گفته او، محدودیت در تأمین پایدار انرژی در کنار سایر شرایط اقتصادی، فشار بیشتری بر بخش تولید وارد می‌کند. واحدهای نساجی برای انجام فرآیندهایی مانند ریسندگی، بافندگی، رنگرزی، تکمیل پارچه و سایر مراحل تولید، وابستگی زیادی به تأمین مستمر انرژی دارند و هرگونه وقفه در این چرخه می‌تواند برنامه تولید را مختل کند.

قطع برق فقط به معنای چند ساعت توقف تولید نیست
یکی از نکات مطرح‌شده از سوی فعالان صنعت این است که خسارت ناشی از قطعی برق الزاماً به زمان خاموشی محدود نمی‌شود.
توقف تجهیزات صنعتی، اختلال در خطوط پیوسته تولید و راه‌اندازی مجدد ماشین‌آلات می‌تواند هزینه‌های جانبی دیگری نیز برای واحدهای تولیدی ایجاد کند. در نتیجه، کاهش ساعات مفید تولید ممکن است مستقیماً به افزایش هزینه تمام‌شده پارچه و محصولات نساجی منجر شود.
مجتبی دستمالچیان، رئیس هیئت‌مدیره انجمن صنایع نساجی ایران، نیز اعلام کرده است که بسیاری از واحدهای نساجی در حال حاضر پایین‌تر از ظرفیت اسمی خود فعالیت می‌کنند و محدودیت‌های برق می‌تواند کاهش تولید و افزایش هزینه‌ها را تشدید کند.

مواد اولیه و ارز؛ چالش دوم تولیدکنندگان
مشکل صنعت نساجی تنها به انرژی محدود نیست. تأمین ارز برای واردات مواد اولیه و ماشین‌آلات، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و رشد قیمت مواد اولیه نیز در ماه‌های اخیر مورد توجه فعالان این صنعت قرار گرفته است.
براساس اعلام انجمن صنایع نساجی ایران، تولیدکنندگان در کنار افزایش هزینه‌ها با کاهش قدرت خرید خانوارها و افت تقاضا نیز مواجه‌اند؛ شرایطی که حفظ ظرفیت تولید و رقابت در بازار داخلی را دشوارتر می‌کند.

واردات ماشین‌آلات نساجی کاهش یافته است
موضوع دیگری که می‌تواند بر آینده صنعت نساجی اثر بگذارد، کاهش سرمایه‌گذاری در ماشین‌آلات جدید است.
طبق اعلام دبیر انجمن صنایع نساجی ایران، ارزش واردات ماشین‌آلات نساجی از حدود ۴۲۰ میلیون دلار در سال ۱۴۰۲ به حدود ۲۰۰ میلیون دلار در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است.
این کاهش در شرایطی اتفاق افتاده که نوسازی تجهیزات و استفاده از فناوری‌های جدید برای افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه تولید و بهبود کیفیت پارچه اهمیت زیادی دارد.

بازار پوشاک هم از این شرایط بی‌تأثیر نیست
صنعت پوشاک در انتهای زنجیره نساجی قرار دارد؛ بنابراین تغییر هزینه‌ها در مراحل تولید پارچه، رنگرزی، مواد اولیه، انرژی و حمل‌ونقل می‌تواند در نهایت به تولیدکنندگان لباس نیز منتقل شود.
افزایش بهای پارچه یا کاهش دسترسی به برخی مواد اولیه می‌تواند هزینه تولید مانتو، کت، شلوار، عبا و سایر محصولات پوشاک را افزایش دهد. از سوی دیگر، تولیدکنندگان با بازاری مواجه‌اند که قدرت خرید بخشی از مصرف‌کنندگان آن کاهش یافته است.
همین مسئله باعث می‌شود مدیریت هزینه، انتخاب مناسب مواد اولیه، کنترل موجودی و برنامه‌ریزی دقیق تولید اهمیت بیشتری پیدا کند.

رقابت تولید داخل با پارچه‌های وارداتی
یکی دیگر از دغدغه‌های مطرح‌شده از سوی انجمن صنایع نساجی ایران، نحوه ورود پارچه‌های خارجی به بازار است.
براساس اظهارات دبیر انجمن، واردات رسمی پارچه در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۵۰ میلیون دلار برآورد شده، در حالی که حجم ورود پارچه از برخی رویه‌های ملوانی و کولبری حدود ۶۳۰ میلیون دلار اعلام شده است. فعالان این صنعت معتقدند تفاوت هزینه میان روش‌های مختلف واردات می‌تواند شرایط رقابت را برای تولیدکنندگان داخلی دشوار کند.
انجمن صنایع نساجی تأکید کرده است که بحث اصلی تولیدکنندگان، ممنوعیت واردات نیست؛ بلکه سامان‌دهی واردات و ایجاد شرایط رقابتی منصفانه برای تولیدکننده داخلی است.

آینده بازار پوشاک ایران چه خواهد شد؟
مجموع شرایط فعلی نشان می‌دهد صنعت نساجی و پوشاک ایران در مقطعی حساس قرار گرفته است. دسترسی پایدار به انرژی، تأمین مواد اولیه، سیاست‌های ارزی، سرمایه‌گذاری در ماشین‌آلات و وضعیت قدرت خرید خانوارها از مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند مسیر این صنعت را در ماه‌های آینده تعیین کنند.
از نگاه فعالان این صنعت، کاهش هزینه‌های غیرضروری تولید، تسهیل دسترسی به سرمایه در گردش، ثبات مقررات و تأمین مناسب زیرساخت‌ها می‌تواند به حفظ ظرفیت تولید و رقابت‌پذیری محصولات ایرانی کمک کند.
برای بازار پوشاک نیز نتیجه این تحولات اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا هر تغییری در قیمت و دسترسی به پارچه و مواد اولیه، دیر یا زود می‌تواند خود را در قیمت، تنوع و میزان عرضه محصولات نهایی نشان دهد.
منبع: انجمن صنایع نساجی ایران و گزارش‌های منتشرشده از اظهارات مسئولان این انجمن در شهریور ۱۴۰۵.